OSGB Nedir, Nasıl Seçilir? Yetki Belgesi ve Sözleşme Kontrolü

Bir bakışta

• OSGB'nin geçerli yetki belgesi olmalı; belge beş yılda bir vize edilir.
• İş güvenliği uzmanının belge sınıfı tehlike sınıfına uymalı: çok tehlikelide A, tehlikelide en az B, az tehlikelide en az C.
• Sözleşme İSG-KATİP üzerinden yapılır; onaylanmayan uzman veya hekim göreve başlatılamaz.
• OSGB, kurulduğu il ve sınır komşusu illerde hizmet verebilir.

OSGB nedir, kimler kurabilir?

OSGB (ortak sağlık ve güvenlik birimi), işyerlerine İSG hizmeti sunmak için kurulan, gerekli donanım ve personele sahip ve Bakanlıkça yetkilendirilen birimdir. Kurucusu kamu kurum ve kuruluşları, organize sanayi bölgeleri veya Türk Ticaret Kanununa göre faaliyet gösteren şirketler olabilir (İSG Hizmetleri Yönetmeliği, madde 4/1-f).

Bir OSGB'nin kurulup hizmet sunabilmesi için tam süreli iş sözleşmesiyle en az bir işyeri hekimi, bir iş güvenliği uzmanı ve bir diğer sağlık personeli istihdam etmesi zorunludur (madde 12/1). Yönetmelik muayene odası, ilkyardım ve acil müdahale odası, uzman odası, bekleme yeri ve arşiv gibi asgari bölümleri de sayar (madde 12/3). Görev alanı geniştir: çalışma ortamı gözetimi, sağlık gözetimi, eğitim planlaması, acil durum hazırlığı ve kayıtların tutulması bunların başında gelir (madde 13/1).

Hangi işyerleri İSG hizmetini OSGB'den alabilir?

Çalışanları arasında aranan niteliklere sahip personel bulunmayan her işveren, hizmetin tamamını veya bir kısmını OSGB'lerden ya da ÇASMER'lerden alabilir (6331 sayılı Kanun, madde 6/1-a). ÇASMER seçeneği bu bende 9/1/2025 tarihli 7538 sayılı Kanunla eklendi.

Kanunun ilk tercihi, işverenin uzman ve hekimi kendi çalışanları arasından görevlendirmesidir. On ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde ayrıca diğer sağlık personeli görevlendirilir. Belirlenen çalışma süresi tam süreli görevlendirmeyi gerektiriyorsa işveren işyeri sağlık ve güvenlik birimi (İSGB) kurar (6331 sayılı Kanun, madde 8/6).

İşveren İSG hizmetini kendisi üstlenebilir mi?

Evet, iki durumda. Birincisi: belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahip işveren, tehlike sınıfı ve çalışan sayısını dikkate alarak hizmeti kendisi yürütebilir (6331 sayılı Kanun, madde 6/1-a). Bu durumda İSG-KATİP'teki örneğine uygun taahhütname en geç beş gün içinde düzenlenip onaylanır (İSG Hizmetleri Yönetmeliği, madde 14/4).

İkincisi: belgesi olmayan ama 50'den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerinin işvereni veya işveren vekili, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlarsa hizmeti yürütebilir. İşe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkikler bunun dışında kalır (6331 sayılı Kanun, madde 6/1-a; İSG Hizmetleri Yönetmeliği, madde 5/8). Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtları esas alınır. Görevi üstlenecek kişinin işveren ya da işyerinde tam süreli hizmet akdiyle çalışan işveren vekili olması şarttır (madde 14/6).

OSGB'nin yetki belgesi nasıl doğrulanır?

Yetki belgesini doğrulamanın yolu, belgenin kendisini istemek ve dört noktayı kontrol etmektir: unvan, adres, vize durumu ve İSG-KATİP sözleşmesi. Belge Genel Müdürlükçe Yönetmeliğin Ek-2 örneğine göre düzenlenir ve başvuruda bildirilen adres ve unvana münhasırdır (İSG Hizmetleri Yönetmeliği, madde 17/2).

• Unvan: OSGB tabelada, basılı evrakta ve elektronik ortamlarda yalnızca yetki belgesindeki isim ve unvanı kullanır (madde 17/5-a). Teklifteki, sözleşmedeki ve faturadaki unvan belgedekiyle aynı olmalı.
• Vize: Yetki belgesi beş yılda bir vize ettirilir. Süresinde başvurmayan kurumun belgesi askıya alınır; vize süresinin bitiminden itibaren üç ay içinde tamamlanmazsa iptal edilir (madde 20). Vizesi tamamlanmamış OSGB faaliyet yapamaz (madde 17/4).
• Askı: Belgesi askıdayken sözleşme yaptığı veya hizmet verdiği tespit edilen OSGB'nin yetki belgesi doğrudan iptal edilir (madde 22/4-c).
• İl: Belgedeki il, işyerinizin ili veya sınır komşusu olmalı; değilse o ilde şube gerekir (madde 12/5).

Bu kontrol sizin yükünüzdür. İşveren, hizmet aldığı OSGB'nin ve görev yapan uzman ile hekimin geçerli yetki belgesiyle görevlendirilmesinden sorumludur (madde 5/7).

Sözleşme ve İSG-KATİP onayı nasıl işler?

OSGB'den sunulan her türlü İSG hizmeti için İSG-KATİP üzerinden sözleşme yapılır (İSG Hizmetleri Yönetmeliği, madde 14/11). Sözleşme sistemdeki örneğine uygun düzenlenir ve taraflarca en geç beş gün içinde sistem üzerinden onaylanır (madde 14/3-a). Sözleşmesi Genel Müdürlükçe onaylanmayan uzman veya hekim göreve başlatılamaz (madde 14/7). Onay adımları ve fesih bildirimi için İSG-KATİP sözleşme onayı rehberine bakabilirsiniz.

OSGB seçerken nelere bakılmalı?

Seçimde belirleyici olan, resmî şartların karşılanıp karşılanmadığıdır; fiyat bu kontrolden sonra gelir. Yönetmelik ve Kanun şu noktaları açıkça düzenler:

1. Yetki belgesi ve vize: Yukarıdaki dört kontrol.
2. Uzmanın belge sınıfı: Çok tehlikeli sınıfta (A), tehlikeli sınıfta en az (B), az tehlikeli sınıfta en az (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi aranır (6331 sayılı Kanun, madde 8/5).
3. Süre: OSGB, hizmeti tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre belirlenen sürelerden az olmamak üzere yürütür (İSG Hizmetleri Yönetmeliği, madde 12/4). Kamu dışındaki işyerlerinde hesaplanan zorunlu süre bölünerek birden fazla kişiye verilemez (madde 14/2).
4. Devir yasağı: OSGB, hizmetin tamamını veya bir kısmını başka bir kişi veya kuruma devredemez (madde 13/4).
5. Kayıtların teslimi: Sözleşme sonunda bütün kayıt ve dosyalar, istenmese bile işverene teslim edilir (madde 13/2).
6. Çalışan temsilcisi: OSGB'de görevli uzman ve hekimin görevlendirilmesinde çalışan temsilcilerinin görüşü önceden alınır (madde 6/1-a).

Örnek süre hesabı: 45 çalışanlı tehlikeli sınıf bir atölye

Tehlikeli sınıfta iş güvenliği uzmanı çalışan başına ayda en az 20 dakika görev yapar (İş Güvenliği Uzmanları Yönetmeliği, madde 12/1). İşyeri hekimi için bu süre çalışan başına ayda en az 10 dakikadır (İşyeri Hekimi Yönetmeliği, madde 12/1).

• İş güvenliği uzmanı: 45 × 20 = 900 dakika, yani ayda en az 15 saat. Uzmanın en az (B) sınıfı belgesi olmalı.
• İşyeri hekimi: 45 × 10 = 450 dakika, yani ayda en az 7,5 saat.
• Diğer sağlık personeli: zorunlu değil, çünkü bu yükümlülük on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli işyerleri içindir.

45 kişinin 5'i öğrenci statüsündeki çırak veya stajyerse hesap 40 çalışan üzerinden yapılır (6331 sayılı Kanun, madde 6/4). Uzman için 800, hekim için 400 dakika eder. Teklifteki aylık süre bu rakamların altındaysa durup sorun.

OSGB ile çalışınca sorumluluk kimde kalır?

Sorumluluk işverende kalır: dışarıdan hizmet alınması işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz (6331 sayılı Kanun, madde 4/2). Yönetmelik aynı şeyi söyler: yetkisini OSGB'ye devreden işverenin yükümlülükleri devam eder (İSG Hizmetleri Yönetmeliği, madde 5/6).

İş bölümü de belli. Uzman ve hekim eksiklikleri, tedbir ve tavsiyeleri işverene yazılı bildirir; bunların yerine getirilmesinden işveren sorumludur (6331 sayılı Kanun, madde 8/2). İşveren, OSGB'nin araç, gereç, mekân ve zaman ihtiyacını karşılar (madde 6/1-b). OSGB ve görevlendirdiği kişiler ise hizmetteki ihmallerinden dolayı işverene karşı sorumludur (madde 8/3). Bildirilen eksiklik acil durdurmayı gerektiriyor veya yangın, patlama, göçme gibi hayati tehlike taşıyorsa ve işveren tedbir almazsa, durum uzman, hekim veya OSGB yönetimi tarafından Bakanlığın yetkili birimine bildirilir (madde 8/2).

Asal İSG bu konuda nasıl yardımcı olur?

ASAL İSG, Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir OSGB'dir: yetki belgesi numarası 1308 (OSGB-197), belge tarihi 11/02/2014. Hizmet sözleşmelerini İSG-KATİP üzerinden yapar; iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimini tehlike sınıfınıza ve çalışan sayınıza göre hesaplanan sürelerle görevlendirir. Ayrıntılar iş güvenliği uzmanlığı ve işyeri hekimliği sayfalarında. Yetki belgesi bilgisi veya teklif için iletişim sayfasından bize ulaşın.