Çalışan Temsilcisi Kaç Kişi Olmalı, Nasıl Seçilir?

Bir bakışta

• Yetkili sendika bulunan işyerinde işyeri sendika temsilcileri aynı zamanda çalışan temsilcisidir (madde 20/5).
• Temsilciler özel olarak eğitilir (madde 17/2).
• Görevleri nedeniyle temsilcilerin hakları kısıtlanamaz (madde 20/4).
• 50 ve daha fazla çalışanı olan, altı aydan uzun süren sürekli işlerin yapıldığı işyerinde çalışan temsilcisi ya da baş temsilci İSG kurulunun üyesidir (İSG Kurulları Yönetmeliği, madde 4 ve 6).

Çalışan temsilcisi nedir?

Çalışan temsilcisi, iş sağlığı ve güvenliği konusunda diğer çalışanları temsil etmeye yetkili çalışandır. Kanundaki tanıma göre çalışmalara katılır, çalışmaları izler, tedbir alınmasını ister ve teklifte bulunur (6331 sayılı Kanun, madde 3).

Destek elemanıyla karıştırılmamalı. Destek elemanı; ilk yardım, yangınla mücadele, tahliye gibi işler için asli görevinin yanında özel olarak görevlendirilen çalışandır (aynı madde). Temsilci ise bir sözcüdür. İş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin yerini de tutmaz.

Kaç çalışan temsilcisi seçilmeli?

Sayı, işyerindeki çalışan sayısına göre kanunda sabittir (6331 sayılı Kanun, madde 20/1):

Sayıyı tutturmak yetmez. Kanun, işverenden işyerinin farklı bölümlerindeki riskleri ve çalışan sayılarını gözeterek dengeli bir dağılıma özen göstermesini ister. Üretim, depo ve ofis gibi bölümleri olan bir işyerinde bütün temsilcilerin aynı bölümden çıkması bu amaca uymaz.

Çalışan temsilcisi nasıl seçilir?

Temsilci çalışanlar arasında yapılan seçimle belirlenir. Seçimle belirlenemediği durumda işveren temsilciyi atama yoluyla görevlendirir (6331 sayılı Kanun, madde 20/1). Sıra önemlidir: önce seçim, olmazsa atama.

Kanun oy verme yöntemini, aday başvurusunu veya görev süresini ayrıntılı düzenlemez. Bu yüzden süreci açık ve belgelenebilir kurmak işverenin yararınadır.

Yetkili sendika bulunan işyerinde tablo değişir. İşyeri sendika temsilcileri çalışan temsilcisi olarak da görev yapar (madde 20/5).

Baş temsilci kimdir?

Birden fazla çalışan temsilcisi olan işyerinde baş temsilci, temsilcilerin kendi aralarında yaptıkları seçimle belirlenir (6331 sayılı Kanun, madde 20/2). İşveren baş temsilciyi seçemez. Kurul olan işyerinde kurula temsilcilerin tamamı değil, baş temsilci katılır (İSG Kurulları Yönetmeliği, madde 6/1-f).

Çalışan temsilcisinin yetki ve görevleri nelerdir?

Temsilcinin ana yetkisi, tehlikenin ortadan kaldırılması veya riskin azaltılması için işverene öneride bulunmak ve gerekli tedbirlerin alınmasını istemektir (6331 sayılı Kanun, madde 20/3). Mevzuat bu yetkiyi başka hükümlerle somutlaştırır:

• İşveren; risk değerlendirmesine, ölçüm ve teknik kontrol sonuçlarına, kayıtlara ve teftiş raporlarına temsilcinin ulaşmasını sağlar (madde 16/2-c).
• İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin görevlendirilmesi, ilk yardım ve tahliye görevlilerinin seçimi, koruyucu tedbirlerin belirlenmesi ve eğitimin planlanması konularında temsilcinin görüşü önceden alınır (madde 18/2).
• Çalışan temsilcileri risk değerlendirmesi ekibinin üyesidir (Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, madde 6).
• Bir çalışan çalışmaktan kaçınma talebinde bulunursa kurulun veya işverenin kararı temsilciye de yazılı olarak bildirilir (6331 sayılı Kanun, madde 13/1).
• Yıllık İSG eğitim programı hazırlanırken çalışanların veya temsilcilerinin görüşü alınır (Eğitim Yönetmeliği, madde 11/2).

İki veya daha fazla temsilcinin bulunduğu işyerinde, işveren görüş alma ve katılım imkânlarını varsa yetkili sendika temsilcilerine, yoksa çalışan temsilcilerine tanır (madde 18/1). Risk değerlendirmesinin ne zaman yenileneceğini risk değerlendirmesi rehberimizde bulabilirsiniz.

Çalışan temsilcisine hangi eğitim verilir?

Kanun açık: çalışan temsilcileri özel olarak eğitilir (6331 sayılı Kanun, madde 17/2). 2 Nisan 2026'da yürürlüğe giren eğitim yönetmeliği de destek elemanlarına ve çalışan temsilcilerine, görevlendirilecekleri konularla ilgili eğitim verileceğini söyler (Eğitim Yönetmeliği, madde 20/2).

Temsilci aynı zamanda kurul üyesiyse yönetmelik asgari konuları sayar. Kurulun görev ve yetkileri, ulusal mevzuat ve standartlar, sık görülen iş kazalarının nedenleri, iş hijyeni, iletişim teknikleri, acil durum önlemleri, meslek hastalıkları, işyerine özel riskler ve risk değerlendirmesi bu listededir (İSG Kurulları Yönetmeliği, madde 7). Verilen eğitim belgelenip çalışanın özlük dosyasında saklanır (Eğitim Yönetmeliği, madde 24).

Çalışan temsilcisi işten çıkarılabilir mi?

İSG mevzuatı temsilciye ayrı bir işe iade düzenlemesi getirmez; görevi nedeniyle haklarının kısıtlanmasını yasaklar. Görevlerini yürütmeleri nedeniyle çalışan temsilcilerinin ve destek elemanlarının hakları kısıtlanamaz ve işveren görev için gerekli imkânları sağlar (6331 sayılı Kanun, madde 20/4). Önlemlerin yetersizliği nedeniyle yetkili makama başvuran çalışan veya temsilcinin hakları da kısıtlanamaz (madde 18/3). Kurul üyesi olan temsilci, kötü davranış ve muameleye karşı korunur (İSG Kurulları Yönetmeliği, madde 8/2).

İş Kanunundaki iş güvencesi hükmü ise çalışan temsilcisini ayrıca saymaz. Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde, en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçi için işyeri sendika temsilciliği yapmak veya haklarını takip için işveren aleyhine idari ya da adli makamlara başvurmak fesih için geçerli sebep sayılmaz. Sendika temsilcisinin çalışan temsilcisi olarak görev yaptığı işyerlerinde bu güvence doğrudan uygulanır; diğer durumlarda 6331 sayılı Kanunun 20/4 hükmü esas alınır (4857 sayılı İş Kanunu, madde 18). Somut bir fesih uyuşmazlığında bir iş hukukçusundan görüş alın.

Madde 20'nin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarına uymayan işverene idari para cezası uygulanır (madde 26/1-ı). Güncel tutarlar İSG idari para cezaları rehberinde.

Çalışan temsilcisi İSG kuruluna nasıl katılır?

Elli veya daha fazla çalışanı olan ve altı aydan uzun süren sürekli işlerin yapıldığı işyerinde işveren İSG kurulu kurar (6331 sayılı Kanun, madde 22). Kurulda işveren veya vekili, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, insan kaynakları ya da idari işlerden bir kişi, varsa sivil savunma uzmanı ile formen veya usta ve çalışan temsilcisi yer alır; birden çok temsilci varsa baş temsilci katılır (İSG Kurulları Yönetmeliği, madde 6). Temsilci üyenin yedeği de aynı usulle seçilir.

Kurul ayda en az bir kez toplanır. Kurul kararıyla bu süre tehlikeli işyerinde iki aya, az tehlikeli işyerinde üç aya çıkarılabilir; toplantıda geçen süre günlük çalışma süresinden sayılır (madde 9). Kurulun kuruluş şartlarını İSG kurulu yazımızda anlattık.

Örnek: 120 çalışanlı tehlikeli sınıf bir fabrika

120 kişinin çalıştığı bir plastik enjeksiyon fabrikası düşünün. Çalışanların 85'i üretimde, 20'si depoda, 15'i ofiste.

Çalışan sayısı 101 ile 500 arasında, yani fabrika 3 çalışan temsilcisi seçer. Dengeli dağılım için üretimden iki, depodan bir aday öne çıkabilir; ofis çalışanları da oy kullanır. Üç temsilci kendi aralarında oylama yapar ve baş temsilciyi seçer.

Fabrikada 50'den fazla çalışan var ve iş sürekli. Bu yüzden İSG kurulu kurulur, baş temsilci kurulda oturur, yedeği de aynı usulle belirlenir. Üç temsilci de görevleriyle ilgili özel eğitimi alır; kurul üyesi olan baş temsilci ve yedeği bunlara ek olarak kurul eğitimi konularını görür.

Sayıyı düzenli kontrol edin. Çalışan sayısı 100'e düşerse kanundaki tabloya göre gereken temsilci sayısı 2'dir.

Asal İSG bu konuda nasıl yardımcı olur?

ASAL OSGB'nin hizmet sözleşmesi yaptığı işyerlerinde görevlendirdiği iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, kurul bulunan işyerinde kurulun yönetmelikte sayılan üyeleridir. Temsilcinin risk değerlendirmesi ekibine katılmasını, görüşlerinin eğitim programına yansımasını ve temsilcilere görevleriyle ilgili eğitim verilmesini planlarken işverene destek olur. Ayrıntılar için iş güvenliği eğitimi ve iş güvenliği uzmanlığı sayfalarına bakabilir ya da iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.