Periyodik Sağlık Muayenesi Ne Sıklıkla Yapılır? 1, 3 ve 5 Yıl

Bir bakışta

• Muayene dört durumda zorunludur: işe giriş, iş değişikliği, talep üzerine işe dönüş ve işin devamı süresince düzenli aralıklar.
• Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde uygunluk raporu olmadan kimse işe başlatılamaz.
• Raporu işyeri hekimi verir; 50'den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri aile hekimine veya ÇASMER'e de başvurabilir.
• Kişisel sağlık dosyası, çalışan ayrıldıktan sonra en az 15 yıl saklanır.

Periyodik sağlık muayenesi kaç yılda bir yapılır?

Süreyi işin tehlike sınıfı belirler. Yönetmelik üst sınırı şöyle koyar (İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personeli Yönetmeliği, madde 9/2-c-3):

Bu rakamlar alt sınır değil, azami aralıktır. Hekim; çalışanın kişisel özelliklerini, işin niteliğini ve risk değerlendirmesi sonuçlarını dikkate alır ve gerek görürse süreyi kısaltır. Hüküm, 18/12/2014 tarihli değişiklikle bugünkü hâlini almıştır ve yönetmeliğin sonraki değişiklikleri bu bendi değiştirmemiştir.

İşyerinizin hangi sınıfta olduğundan emin değilseniz tehlike sınıfı sorgulama aracı ile NACE kodunuzu kontrol edin.

Hangi durumlarda sağlık muayenesi zorunludur?

İşveren, çalışanların sağlık muayenesini dört durumda yaptırmak zorundadır (6331 sayılı Kanun, madde 15/1-b):

1. İşe girişte
2. İş değişikliğinde
3. İş kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalardan sonra, çalışan talep ederse işe dönüşte
4. İşin devamı süresince, tehlike sınıfına göre belirlenen düzenli aralıklarla

İş değişikliği ayrı bir muayene sebebidir. Depoda forklift kullanan biri boyahaneye geçiyorsa karşılaşacağı riskler değişir. Kanun bu yüzden yeni göreve geçişi kendi başına bir muayene sebebi sayar.

Sağlık raporunu kim verebilir?

Kanun kapsamındaki sağlık raporları işyeri hekiminden alınır. 50'den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıftaki işyerleri için raporlar ÇASMER'lerden, aile hekimlerinden veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından da alınabilir (6331 sayılı Kanun, madde 15/3). Bu cümle 9/1/2025 tarihli 7538 sayılı Kanunla son hâlini aldı.

Rapora itiraz edilebilir. İtirazlar Sağlık Bakanlığının belirlediği hakem hastanelere yapılır ve verilen karar kesindir.

İşyeri hekiminizin aylık süresi tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre hesaplanır. Ayrıntısı iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi çalıştırma zorunluluğu rehberinde.

Uzun süreli hastalıktan dönen çalışan muayene edilir mi?

Evet, ama çalışan talep ederse. Kanun, iş kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalardan sonra işe dönüş muayenesini çalışanın talebine bağlar (6331 sayılı Kanun, madde 15/1-b-3).

Muayeneyi yapan işyeri hekimi, eski görevinde çalışması sakıncalı bulduğu kişi için sağlık durumuna uygun bir görev tavsiye eder ve bunu işverenin onayına sunar (İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personeli Yönetmeliği, madde 9/2-c-7). Hekim, meslek hastalığı tanısı veya ön tanısı alan bir çalışan olduğunda aynı ortamdaki diğer çalışanların muayenelerini de tekrarlar.

Muayene masrafını kim öder, maaştan kesilebilir mi?

Masrafı işveren öder ve tutar çalışanın ücretinden kesilemez. Kanunun ifadesiyle, sağlık gözetiminden doğan maliyet ve bu gözetimden kaynaklı her türlü ek maliyet işverence karşılanır, çalışana yansıtılamaz (6331 sayılı Kanun, madde 15/4).

"Her türlü ek maliyet" ifadesi geniştir. Hekimin muayeneyle birlikte istediği tetkikler de bu maliyetin parçasıdır.

Periyodik muayenede hangi tetkikler yapılır?

Tetkikleri işyeri hekimi belirler. Pratikte dayanağı, işin niteliği, işyerinin tehlike sınıfı ve işyerindeki risk değerlendirmesinin sonuçlarıdır; yönetmelik muayene aralığını belirlerken de aynı ölçütleri sayar (İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personeli Yönetmeliği, madde 9/2-c-3). Gürültülü bir atölyedeki çalışanın tetkik listesi, bir muhasebe ofisindekiyle aynı olmaz.

Hekim muayene öncesinde çalışanı yapılacak muayene ve tetkikler hakkında bilgilendirir ve rızasını alır. Sonuçları yönetmeliğin EK-2'sindeki örneğe uygun biçimde düzenler ve işyerinde muhafaza eder. Geçici olarak gönderilen ve alt işveren çalışanlarının raporlarının süresinin dolup dolmadığını kontrol etmek de hekimin görevleri arasındadır.

Sağlık kayıtları ne kadar süre saklanır?

İşveren, çalışanların kişisel sağlık dosyalarını işten ayrılma tarihinden itibaren en az 15 yıl saklar; ilgili mevzuatta daha uzun bir süre varsa o süre uygulanır (İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği, madde 7).

Çalışan başka bir işyerine geçerse yeni işveren dosyayı yazılı olarak ister. Önceki işveren, dosyanın onaylı bir örneğini bir ay içinde gönderir.

Dosyadaki bilgiler gizlidir. Kanun, çalışanın özel hayatı ve itibarı için sağlık bilgilerinin gizli tutulmasını şart koşar (6331 sayılı Kanun, madde 15/5). İşyeri hekimi de kişisel sağlık dosyasındaki bilgileri gizli tutmakla yükümlüdür (İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personeli Yönetmeliği, madde 11). Pratikte bu, sağlık dosyalarını personel özlük dosyasından ayrı tutmak demektir.

Örnek: 45 çalışanlı tehlikeli sınıf bir atölye

Esenler'de metal işleyen, tehlikeli sınıfta yer alan 45 çalışanlı bir atölye düşünün. Çalışanların 42'si yetişkin; biri 17 yaşında bir çırak, biri gebe olduğunu raporla bildirmiş, biri de gelecek ay kaynak bölümünden sevkiyata geçecek.

• 42 yetişkin çalışan: periyodik muayene en geç üç yılda bir. Mart 2026'da işe giriş muayenesi olan biri için son tarih en geç Mart 2029'dur.
• 17 yaşındaki çırak: en geç altı ayda bir.
• Gebe çalışan: en geç altı ayda bir.
• Sevkiyata geçen çalışan: iş değişikliği muayenesi, yeni göreve başlamadan.

Hekim, kaynak dumanına maruz kalan bölüm için aralığı iki yıla indirmeyi de seçebilir. Yönetmelik bu kısaltmaya açıkça izin verir. Bütün muayene ve tetkiklerin faturası atölyeye kesilir.

Gece postasında çalışan personeliniz varsa ek kurallar devreye girer; bunları gece çalışması ve sağlık raporu yazısında anlattık.

Asal İSG bu konuda nasıl yardımcı olur?

Asal İSG, Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir OSGB olarak sözleşmeli işyerlerine işyeri hekimliği hizmeti verir. Hekimlerimiz işe giriş, iş değişikliği, işe dönüş ve periyodik muayeneleri yapar, raporları EK-2'ye uygun düzenler. Çalışanları işyerinizde muayene etmek için mobil sağlık taraması sayfasına bakabilir, teklif için iletişim sayfasından bize yazabilirsiniz.